Muziek als spiegel

Waar veel onderzoek zich richt op mentale gezondheid, keek Robbert juist breder: naar persoonlijk welzijn. Niet alleen hoe iemand zich mentaal voelt, maar of er balans is in het leven – met vrienden, werk, geld en toekomstperspectief.

Rapmuziek blijkt een krachtig middel waarmee jongeren woorden vinden voor gevoelens die ze anders moeilijk kunnen uitspreken.

In vijf groepsgesprekken met jongeren uit Slinge, de Afrikaanderwijk, Beverwaard en Lombardijen ging Robbert met hen in gesprek.
De startvraag was eenvoudig: Welke muziek luister jij om je beter te voelen?

Sommige nummers gaven energie – “als ik down ben, luister ik dit, dan voel ik me weer goed.”
Andere, juist kwetsbare nummers, raakten diep.

Soms werkte de muziek bijna als een gezamenlijke taal.
Zo werd tijdens een groepsgesprek spontaan ‘Energie’ van Ronnie Flex en Frenna ingezet – zelfs zonder dat de muziek aanstond. De hele tafel kwam tot leven.
In een andere sessie klonk ‘Het is een feit’ van Broederliefde, waarop alle deelnemers begonnen mee te zingen, te lachen en te bewegen op hun stoelen.

Een van de deelneemsters vertelde dat ze in moeilijke tijden luistert naar de muziek van Dylisa:

“Van dit nummer krijg ik echt kippenvel. Haar nummers gaan eigenlijk over alles. Over liefde, vriendschap, familie, ups-and-downs, mannen, relatieproblemen. En ik kan mezelf heel goed vinden in haar muziek. En zij geeft mij dan… elke muziek die ik van haar luister, geeft mij gewoon echt één woord, dat is gewoon: door!”

Rap werd zo een spiegel én een startpunt voor gesprekken over identiteit, succes, geld, liefde en veerkracht.

Veel rapteksten draaien om geld en status. Jongeren herkennen dat beeld: succes lijkt gelijk te staan aan luxe, macht en dure spullen.
Maar in gesprek met elkaar ontstonden nieuwe inzichten.

“Ik wil gewoon stabiliteit,” zei een jongen. “Gezond zijn, een baan, een dak boven mijn hoofd – dat is ook succes.”

Door samen naar muziek te luisteren, ontstond ruimte om te praten over wat succes écht betekent – en hoe verschillend dat voor iedereen kan zijn.

Voor professionals die met jongeren werken, biedt dit onderzoek een belangrijke les.
Muziek kan een veilige ingang zijn voor gesprekken die anders moeilijk zijn – over geld, ongelijkheid, familie, straatcultuur of dromen.

“Door over een nummer te praten, praat je eigenlijk over jezelf,” zegt Robbert. “Maar het voelt niet zo zwaar.”

Wanneer jongeren mogen uitleggen wat een nummer voor hen betekent, verandert de dynamiek.
Zij worden de experts over hun eigen leefwereld – en dat geeft zelfvertrouwen.

Robberts’ onderzoek biedt concrete aanknopingspunten voor docenten, jongerenwerkers en andere professionals.
Zijn advies: gebruik rap als gespreksinstrument. Laat jongeren zelf nummers kiezen, luister samen en vraag wat de muziek voor hen betekent.

Door de focus te verleggen van “waarom doe jij dit?” naar “wat hoor jij hierin?”, ontstaat ruimte voor openheid en begrip.
Zo wordt muziek een middel om te praten over onderwerpen die anders gesloten blijven – zonder oordeel, maar met nieuwsgierigheid.

“Je hoeft de taal niet perfect te begrijpen,” zegt Robbert. “Het belangrijkste is dat je laat merken dat je geïnteresseerd bent in wat die muziek voor hen betekent.”

Ook buiten het onderzoek zijn er in Rotterdam verschillende initiatieven die laten zien hoe muziek jongeren kan versterken.
In studio’s, jongerencentra en buurtprojecten werken jonge Rotterdammers aan hun eigen tracks, raps en teksten.
Door samen muziek te maken, leren ze samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en hun verhaal onder woorden te brengen.

Professionals zien dat deze creatieve werkvorm jongeren helpt om zich te uiten, contact te maken en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen.
Muziek blijkt daarmee niet alleen een creatieve uitlaatklep, maar ook een praktische manier om jongeren perspectief en zelfvertrouwen te bieden.

Het onderzoek laat zien dat rap niet alleen de soundtrack van de straat is, maar ook een spiegel van de stad.
Jongeren herkennen hun buurt, hun vrienden en hun uitdagingen in de teksten.

“Ik hoor gewoon mijn wijk in die muziek,” zei een van hen.

Dat gevoel – gezien en begrepen worden – is misschien wel het begin van elk gesprek over welzijn.

Lees het volledige rapport “Ik hoor haar” van Robbert Goverts
Volg Geweldig Rotterdam voor meer verhalen over jongeren, muziek en veerkracht in de stad.