PIT helpt basisschoolkinderen met gedragsproblemen weer vooruit

PIT richt zich op kinderen tussen de 6 en 12 jaar die langdurig grensoverschrijdend gedrag laten zien. Dat kan zich uiten in agressie, conflicten of ander gedrag dat de ontwikkeling van het kind en de rust in de klas belemmert. Hoewel veel mensen denken dat zulke problemen pas ontstaan op de middelbare school, zien de PIT-coaches dat de eerste signalen vaak veel eerder zichtbaar zijn.

Binnen de uitvoering van het PIT spelen teammanager José Wind en PIT-coach Yassine Oulad Moussa een belangrijke rol; samen geven zij dagelijks richting en begeleiding op scholen en aan gezinnen.

"Je zou ervan opkijken hoe jong sommige kinderen al in aanraking komen met criminaliteit of negatieve groepsvorming," vertelt José Wind. "Juist daarom is het zo belangrijk om op de basisschool al de juiste ondersteuning te bieden.

Voordat een leerling bij het PIT terechtkomt, hebben scholen meestal al verschillende interventies ingezet. Pas wanneer blijkt dat andere en langdurige ondersteuning nodig is, wordt gekeken of het PIT-traject passend is.

Een belangrijk uitgangspunt van het PIT is dat geen enkel kind hetzelfde is. Daarom start ieder traject met een uitgebreide analyse. De school bespreekt de situatie eerst anoniem met het PIT-team. Vervolgens gaan de coaches, na toestemming van de ouders, met het gezin aan de slag. Door middel van gesprekken, huisbezoeken en onderzoeken brengen zij niet alleen het gedrag van het kind in kaart, maar ook de thuissituatie, de omgeving en andere factoren die van invloed kunnen zijn.

"Wij kijken niet alleen naar wat er op school gebeurt," legt Yassine Oulad Moussa, PIT-coach, uit. "We willen begrijpen waarom een kind bepaald gedrag laat zien. Pas als je het hele plaatje kent, kun je een plan maken dat echt werkt."

Dat maatwerk vergt tijd. Het opbouwen van vertrouwen met zowel het kind als de ouders vormt een belangrijk onderdeel van het traject. De coaches zijn meerdere dagen per week op de scholen aanwezig en onderhouden nauw contact met leerkrachten, begeleiders en ouders.

Tijdens de huisbezoeken merken de coaches regelmatig dat de oorzaak van het gedrag veel dieper ligt dan wat er in de klas zichtbaar is. PIT kijkt niet alleen naar wat een kind laat zien, maar vooral naar wat een kind nodig heeft. Gedrag kan een signaal zijn dat er iets speelt in de omgeving, thuis, op school of in de ontwikkeling van het kind.

Yassine herinnert zich een gezin dat in een slechte woonsituatie terecht was gekomen. Door snel te schakelen met school, het wijkteam en andere partners kon voor het gezin tijdelijke opvang worden geregeld.

"Op zo'n moment zie je hoe belangrijk het is om verder te kijken dan alleen het gedrag van een kind. Als de basis thuis niet op orde is, heeft dat vanzelf invloed op hoe een leerling zich op school voelt en gedraagt."

Binnen het PIT wordt gewerkt volgens de principes van Positive Behavior Support (PBS). Daarbij ligt de nadruk niet op wat een kind fout doet, maar juist op het versterken van gewenst gedrag. Door positieve aandacht en complimenten leren kinderen stap voor stap ander gedrag te laten zien.

Ook wordt bewust gekeken naar de kwaliteiten van een kind. Want wie voortdurend wordt aangesproken op ongewenst gedrag, krijgt al snel een negatief label.

"Wij proberen juist te ontdekken waar een kind goed in is," zegt José. "Er gaat altijd iets wél goed. Als je daarop aansluit, ontstaat er ruimte om ook aan het moeilijke gedrag te werken."

Het PIT is een gezamenlijke aanpak. Binnen het team werken professionals van verschillende organisaties samen van JOZ, SMWR en Team Toekomst. Daarnaast wordt intensief samengewerkt met scholen, wijkteams, jongerenwerk en andere professionals in de wijk. Door die samenwerking hoeft een school of gezin niet steeds opnieuw het verhaal te vertellen. De betrokken professionals stemmen af wat een kind nodig heeft en wie daarin welke rol pakt. Zo ontstaat er sneller duidelijkheid en krijgt het kind ondersteuning die beter aansluit bij zijn situatie

De pilot loopt tot mei 2028. Inmiddels zijn tientallen vroegsignaleringsgesprekken gevoerd en zijn meerdere trajecten gestart. De eerste maatwerkplannen zijn opgesteld en de interventies worden stap voor stap verder uitgerold.

Hoewel de pilot nog volop in ontwikkeling is, is één ding volgens de betrokken professionals nu al duidelijk: wanneer kinderen, ouders en scholen op tijd passende ondersteuning krijgen, ontstaan er meer kansen voor een positieve ontwikkeling. Zo wil het PIT bijdragen aan een toekomst waarin kinderen zich veilig, veerkrachtig en met vertrouwen kunnen ontwikkelen.