Keerpunt helpt jongeren die vastlopen in criminaliteit: ‘Soms zien ze geen uitweg meer’

Keerpunt ontstond vanuit een duidelijke vraag uit het werkveld. Professionals zagen steeds vaker jongeren die verstrikt raakten in criminaliteit, onder druk werden gezet of geen uitweg meer zagen, terwijl passende hulp lastig bereikbaar was.

“Angst, afhankelijkheid en druk zorgen ervoor dat deze jongeren vaak geen hulp durven of kunnen zoeken,” vertelt Myrthe. “De stap naar hulpverlening of politie is vaak te groot. Veel jongeren zijn bang voor de gevolgen of zien zichzelf niet als slachtoffer.”

Na een haalbaarheidsonderzoek in 2022 volgde een pilotfase van twee jaar. In die periode onderzocht Keerpunt of jongeren het platform daadwerkelijk zouden gebruiken en of anonieme online ondersteuning kon werken voor deze doelgroep. “De eerste campagnes en gesprekken lieten eigenlijk meteen zien dat die behoefte er was.”

Dankzij het programma Preventie met Gezag, van het ministerie van Justitie en Veiligheid, wordt Keerpunt tot medio 2027 ondersteund.

Keerpunt bestaat inmiddels ongeveer anderhalf jaar in programmavorm. “Eerst bleef het soms bij een ‘hoi’ of een korte vraag,” vertelt Myrthe. “Nu zien we dat jongeren meerdere keren terugkomen en steeds meer durven te vertellen.” Het aantal chatgesprekken is inmiddels ruim verdubbeld. Maar volgens Myrthe zit het succes vooral in iets anders: vertrouwen.

“Betrouwbaarheid was in het begin een enorme uitdaging. Jongeren willen weten wie erachter zit. Ze houden niet van iets vaags.” Juist daarom werkt Keerpunt bewust samen met jongeren, ervaringsdeskundigen en initiatieven die al dicht bij de leefwereld van jongeren staan.

Een voorbeeld daarvan is Zwijgrecht, een filmproject waarin jongeren verhalen delen over criminaliteit en de gevolgen daarvan. Door storytelling uit bestaande initiatieven te koppelen aan Keerpunt, groeide niet alleen de zichtbaarheid maar ook het vertrouwen.

“Daar kwamen ontzettend veel chats uit voort. Verhalen uit de leefwereld van jongeren zorgen voor herkenning en maken duidelijk: hier kan ik terecht.”

De vragen die binnenkomen zijn divers. Zo willen een aantal jongeren stoppen met criminele activiteiten maar weten niet hoe, of zijn bang voor consequenties (zoals hun eigen veiligheid of die van hun familie). Anderen zijn bang om terug te vallen of weten niet wat ze nu moeten (gebrek aan perspectief bijv. Doordat een strafblad het bemoeilijkt).

“Sommige jongeren die zich in een situatie van criminaliteit bevinden of daar al uit zijn kampen met klachten zoals stress, herbelevingen en slaapproblemen.,” zegt Myrthe “Maar we spreken ook jongeren die zich zorgen maken over iemand dichtbij.”

Volgens Keerpunt draait de hulp vooral om een veilige eerste stap bieden. “We luisteren, brengen de situatie en veiligheid in kaart, geven advies en kijken samen welke mogelijkheden er nog zijn.”

Die hulp verschilt per situatie. Soms gaat het om praktische ondersteuning of samen oefenen hoe iemand een gesprek voert met ouders, school of hulpverlening. Soms gaat het om jongeren die zwaar onder druk staan, schulden hebben of worden uitgebuit.

“Soms zien jongeren geen uitweg meer. Dan probeer je stap voor stap inzichtelijk te maken welke opties er nog wél zijn.”

Fotografie: Cotton Bro / Pexels 

Volgens Myrthe zit de kracht van Keerpunt in de combinatie van anonimiteit, veiligheid en toegankelijkheid. Privacy staat daarbij centraal. Keerpunt verzamelt geen IP-adressen en weet dus niet wie er achter de chat zit, tenzij iemand dat zelf vertelt. De gesprekken worden gevoerd door opgeleide professionals met beroepsgeheim.

“Jongeren hoeven bij ons niet bang te zijn voor directe gevolgen van wat ze delen. Dat maakt het voor veel jongeren een veilige eerste stap.”

Daarnaast werkt Keerpunt intensief samen met ervaringsdeskundigen om beter aan te sluiten op de leefwereld van jongeren. “Als iemand eenmaal binnenkomt op de chat, wil je ook dat iemand blijft en echt durft te vertellen wat er speelt.”

Hoewel jongeren de belangrijkste doelgroep blijven, merkt Keerpunt dat ook ouders, familieleden, vrienden en professionals steeds vaker aankloppen. “We zien steeds vaker naasten die zich zorgen maken en niet weten wat ze moeten doen. Zij vragen bijvoorbeeld op de chat wat zij kunnen doen, hoe ze kunnen helpen en hoe ze kunnen doordringen bij hun dierbare. Ook maken ze zich zorgen over hun eigen veiligheid en dat van het gezin. ”

Vanuit die behoefte breidt Keerpunt de ondersteuning verder uit. Vanaf juli start gefaseerd een nieuwe vorm van familieondersteuning, waarbij ouders naast chatten ook telefonisch advies kunnen krijgen.

“We merkten dat veel ouders behoefte hebben aan persoonlijk contact. Daarom gaan we die mogelijkheid nu ook bieden.”

Ook professionals spelen volgens Keerpunt een belangrijke rol. “Attendeer jongeren op ons bestaan. Deel informatie. We zijn geen vervanging van bestaande hulpverlening, maar juist een laagdrempelige aanvulling.”

Hoewel Keerpunt landelijk actief is, blijft het team relatief klein. Het kernteam bestaat uit ongeveer zes mensen, aangevuld met een groeiend team van chatprofessionals.

Volgens Myrthe zit de kracht uiteindelijk vooral in samenwerking. “Gemeenten, scholen, jongerenwerkers, ervaringsdeskundigen en hulpverleners hebben elkaar nodig. Het gaat erom dat we elkaar versterken.” En juist dat eerste gesprek voeren, kan volgens haar soms het verschil maken tussen verder afglijden of op tijd hulp krijgen.

Wie vragen heeft over criminaliteit, ronselaars of zorgen om iemand in de omgeving, kan anoniem terecht bij Keerpunt.