Van de cel naar een baan: Shaquille ziet jongeren groeien

De jongerenwerker vertelt over een jongen van 16 die met een financiële schuld bij hem kwam. 'Hij verkocht spullen voor iemand anders en raakte een deel kwijt. Hij wist niet goed wat hij moest doen.' Doordat de jongere al een band had met JOZ via school, durfde hij naar hen toe te stappen. 

'Samen met collega's heb ik hem toen geholpen om bepaalde stappen te zetten. Zoals het verhaal vertellen aan zijn ouders, en aan een wijkagent die hij vertrouwde. Toen zijn de ouders van beide jongens met elkaar gaan praten en is er een oplossing gekomen.’ 

Volgens Shaquille draait het werk vooral om het opbouwen van een relatie, al vóórdat er een probleem is. Dat begint vaak simpel: jongeren in de wijk regelmatig groeten en een praatje maken. 'In het begin zijn jongeren nog afwachtend’, zegt Shaquille. ‘Maar hoe vaker je ze tegenkomt, hoe meer ze merken dat ze bij je terechtkunnen.' Daarnaast is eerlijkheid essentieel, merkt hij. 'Jongeren merken heel snel of je het echt meent.'

Niet elke wijk heeft dezelfde problemen, zegt Shaquille. 'In Delfshaven bijvoorbeeld lijkt er minder overlast te zijn door softdrugsgebruik dan bij ons in Alexander.  Andere problemen zijn juist stedelijk, zoals vapegebruik. Van collega's in Rotterdam-Noord hoor ik dat jongeren daar ook volop vapen.'

Een situatie die Shaquille echt bijblijft, gaat over een jongere die meerdere keren in de cel zat. Hij maakte deel uit van een beruchte groep die delicten pleegde. Daardoor zat hij al meermaals vast in de gevangenis. Om uit de problemen te komen volgde de jongen een speciaal traject. Shaquille kwam via dat traject met de jongen in contact. ‘Hij zei dat hij openstond voor begeleiding, maar vlak daarna kwam hij weer vast te zitten. Ik heb de begeleiding toen nooit stopgezet. In de gevangenis zocht ik hem op en ik zei: we houden contact. En als jij vrijkomt, gaan we samen weer aan de slag. Ik laat je niet los.’

Na zijn vrijlating regelde Shaquille samen met de jongen een baan. 'Hij werkt daar nog steeds. Hij is bezig met zijn rijbewijs en heeft zijn leven 180 graden gedraaid. Sinds die keer heeft hij geen criminele activiteiten ondernomen.’

Shaquille helpt soms ook kinderen, en kan dan vaak al vroeg een verschil maken. Zo hielp hij een jongetje van 10 jaar. Hij pestte andere klasgenootjes en kinderen uit de buurt, en zag niet goed in wat de gevolgen daarvan waren. In het begin merkte Shaquille vooral weerstand. ‘Hij zei: Nee hoor, dat doe ik niet. Of: zij beginnen steeds.'

Door met de jongen te blijven praten en concrete voorbeelden te geven van wat zijn gedrag teweegbracht, veranderde dat langzaam. 'Ik vertelde hem: jouw klasgenootjes en andere kinderen voelen zich niet meer veilig in deze wijk. Ze durven niet meer buiten te spelen.’ Zijn juf vertelde Shaquille later dat de jongen veel minder ging pesten. 'Hij was ook een leidertje in de groep én in zijn wijk. Juist daarom is het belangrijk om zo iemand op tijd bij te sturen.'

Jongerenwerkers geven ook tips aan ouders en professionals die de jongeren zien. Dat doen ze met voorlichting en explainervideo’s. 

Eén belangrijke tip van Shaquille: 'Blijf communiceren met je kind, ook als een onderwerp moeilijk is.' Daarnaast raadt hij aan om als ouder en op school hetzelfde te blijven zeggen over gedrag. 'Hoort een jongere overal hetzelfde over goed en minder goed gedrag, dan neemt hij dat sneller aan. Mag iets thuis bijvoorbeeld wel, maar op school niet, dan denkt de jongere al snel: maar thuis mag het toch ook?’ 

JOZ werkt samen met de gemeente Rotterdam om excessief geweld onder jongeren te stoppen. Zulk geweld is door de komst van onder andere social media veel zichtbaarder geworden. Het traject waarmee Shaquille de jongere uit de gevangenis begeleidde, is een samenwerking tussen de gemeente, politie en het jongerenwerk. Wilt u meer weten over stichting JOZ? Kijk dan op www.stichtingjoz.nl